Marie Tak van Poortvliet

marietakvanpoortvlietMarie Tak van Poortvliet, de vrouw naar wie het museum vernoemd is, was de dochter van de minister van Binnenlandse Zaken Johannes Pieter Roetert Tak van Poortvliet en Christina Louisa Henrietta Geertruida van Oordt. Ze werd geboren op 15 februari 1871 in Den Haag en was de oudste van vier kinderen.

Welgesteld
Ze kwam uit een welgesteld gezin en heeft hoogstwaarschijnlijk een goede opleiding gehad. Nadat haar ouders waren overleden (haar moeder in 1897 en haar vader in 1907), kon zij dankzij het familievermogen toch haar interesses volgen.

Een vriendin van Marie heeft een grote rol gespeeld in haar leven. Schilderes Jacoba van Heemskerck heeft ze waarschijnlijk rond 1905 ontmoet. Met Jacoba bracht zij de zomers door in het grote huis van Marie in Domburg, genaamd ‘Loverendale’. Ze richtte een atelier op voor de schilderes in de achtertuin van de villa.

Kunst
Beide vrouwen hadden een sterke interesse in moderne, expressieve kunst en antroposofie. Qua kunst vulden de vrouwen elkaar goed aan, want Jacoba was erg creatief en artistiek en de extraverte Marie wist op financieel gebied en met publicaties aandacht te verwerven voor de nieuwe richting binnen de schilderkunst.

Een grote collectie moderne schilderijen, die tegenwoordig zijn te bewonderen in diverse musea, komen uit haar verzameling. Wassily Kandinsky’s schilderij ‘Gezicht op Moskou’ en ‘Rode Boom’ van Piet Mondriaan zijn enkele van de kunstwerken die zij in haar bezit had.

Antroposophische Vereeniging
Een andere vriend, Willem Zeylmans, leerde ze kennen rond 1916. Willem en Jacoba testten bij kinderen in Domburg hun kleurgevoeligheid in verband met karakter en emotie. Dit leidde tot de keuze voor het onderwerp van zijn dissertatie ‘De werking der kleuren op het gevoel’, dat hij postuum aan Jacoba had opgedragen.

Dankzij de inspiratie en medewerking van Marie Tak en Rudolf Steiner (de wetenschap van Antroposofie is gebaseerd op de leer van Steiner), richtte Willem in 1923 de ‘Antroposophische Vereeniging’ in Nederland op.

Publiceren
Marie hield zich naast het verzamelen van kunst, de financiële steun aan kunstenaars en haar interesse in antroposofie ook bezig met publiceren. Ze publiceerde veel artikelen over drie verschillende terreinen, die volgens haar samenhingen: moderne schilderkunst, muziek en antroposofie. Zo schreef ze muziekrecensies en vertaalde ze geschreven werk van Steiner.

Marie heeft veel bijgedragen aan het Duitse tijdschrift ‘Der Sturm’, dat in Berlijn werd uitgegeven door Herwarth Walden. Het tijdschrift was gericht op kunst en cultuur, met name het expressionisme. Na de dood van Jacoba, hield Marie contact met een aantal kunstenaars die aan ‘der Sturm’ hadden bijgedragen. Marie overleed in 1936.